حافظ کمال هدایت رئیس هیئت‌مدیره سرآوا: سرمایه‌گذار خارجی‌ِ خوب «دانش فنی» و «تجربه مدیریتی» می‌آورد

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

حافظ کمال هدایت رئیس هیئت‌مدیره سرآوا: سرمایه‌گذار خارجی‌ِ خوب «دانش فنی» و «تجربه مدیریتی» می‌آورد

بحث در مورد سرمایه‌گذاری خارجی در فضای تکنولوژی مدت‌هاست بر سر زبان‌هاست. به دنبال رفع تحریم‌ها و فراهم شدن حضور شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران خارجی فضای تکنولوژی با این پرسش مواجه بوده که مدل‌های صحیح سرمایه‌گذاری خارجی چیست و کدام نوع سرمایه‌گذاری به رونق اقتصادی، رشد کارآفرینان ایرانی و تحول در فضای کسب‌وکارهای اینترنتی و درعین‌حال […]

بحث در مورد سرمایه‌گذاری خارجی در فضای تکنولوژی مدت‌هاست بر سر زبان‌هاست. به دنبال رفع تحریم‌ها و فراهم شدن حضور شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران خارجی فضای تکنولوژی با این پرسش مواجه بوده که مدل‌های صحیح سرمایه‌گذاری خارجی چیست و کدام نوع سرمایه‌گذاری به رونق اقتصادی، رشد کارآفرینان ایرانی و تحول در فضای کسب‌وکارهای اینترنتی و درعین‌حال منفعت سرمایه‌گذار خارجی منجر می‌شود. تجربه موفق و ناموفق بسیاری از کشورها در استفاده از سرمایه‌گذاری خارجی اکنون پیش روی صنعت آی‌تی در ایران و کسب‌وکارهای دانش‌بنیانی است که بسیاری از آنان طی چند سال اخیر رشد کرده‌اند. کشورهایی چون چین و هند با فراهم کردن فضا برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی به تقویت برندهای محلی خود اقدام کرده‌اند در مقابل کشورهای دیگری نیز هستند که علی‌رغم باز گذاشتن بازار روی سرمایه‌گذار خارجی نه رشد اقتصادی را تجربه کرده‌اند و نه برند محلی درست کرده‌اند. این تجارب به‌نوعی نشان می‌دهد صرفاً ورود سرمایه‌گذار خارجی نمی‌تواند اتفاق خوشایندی باشد و لازم است مدل موفقی برای آن در نظر گرفت تا ایران در دسته نمونه‌های موفق برای موفقیت کسب‌وکارهای ملی باشد. با حافظ کمال هدایت رئیس هیئت‌مدیره شرکت سرآوا درباره سرمایه‌گذاری خارجی و مدل‌های موفق ورود این نوع سرمایه‌گذاری گفت‌وگو کرده‌ایم که می‌خوانید:

به‌عنوان سؤال نخست کمی درباره خودتان بگویید

دانش‌آموخته رشته مهندسی صنایع از دانشگاه صنعتی شریف هستم. در سال ۱۳۶۴ و هم‌زمان با تحصیل در دوره کارشناسی ارشد مهندسی صنایع و سیستم‌ها کارم را به‌عنوان کارشناس واحد برنامه‌ریزی در کارخانه بنز خاور (ایران خودرو دیزل فعلی) شروع کردم و پس‌ازآن فعالیت خود را در سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران ادامه دادم. از سال ۱۳۵۷عملاً در سطوح مختلف مدیریتی مشغول به کار بوده‌ام و از سال ‍۱۳۸۳ سمت‌های مدیریتی در شرکت‌های سرمایه‌گذاری را در زمینه‌های مختلف بر عهده داشتم.

چگونه و در چه شرایطی سرآوا شکل گرفت؟

فکر تشکیل شرکت سرآوا در سال ۱۳۹۱با چند گروه از سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی در میان گذارده شد. در آن شرایط به‌واسطه تشدید تحریم‌های ظالمانه علیه کشورمان، نه‌تنها سرمایه‌گذاران خارجی به هیچ رو تمایلی به حضور و سرمایه‌گذاری در ایران نداشتند بلکه بخش عمده‌ای از سرمایه‌گذاران داخلی نیز به دنبال سرمایه‌گذاری در فعالیت‌های زودبازده و کم ریسک و عمدتاً از جنس سفته‌بازی بودند. در چنین شرایطی گروهی از سرمایه‌گذاران بخش خصوصی کشورمان با اعتقاد به ایجاد الگوهای موفق و ارزش‌آفرین و باهدف انتقال دانش و تجربه مدیریتی به کارآفرینان جوان و رشد این استعدادها علیرغم تمام تهدیدهای موجود تصمیم به سرمایه‌گذاری در سرآوا گرفتند. این سرمایه‌گذاری در آن زمان با ریسک زیادی همراه بود و به تعبیر امروزی “جسورانه” تلقی می‌شد و به هیچ رو با معیارهای متعارف سنجش و گزینش گزینه‌های سرمایه‌گذاری در کشور قابل توجیه نبود. امید سرمایه‌گذاران در سرآوا ایجاد یک محیط و اکوسیستم پویا و نوآور در فضای اقتصادی کشور بود که در آن نه‌تنها فرصت فعالیت و رشد برای جوانان خلاق و علاقه‌مند به کشور فراهم شود، بلکه گزینه بازگشت به ایران را در ذهن جوانان شایسته‌ای که مهاجرت کرده‌اند، فعال نماید.

معمولاً در ایران از سرمایه‌گذاری خارجی به‌عنوان راه‌حل خروج از بن‌بست‌های اقتصادی یاد می‌شود تا چه حد این موضوع در حوزه تکنولوژی مصداق دارد؟ به بیان ساده‌تر بخش تکنولوژی ایران چقدر به سرمایه‌گذاری خارجی نیاز دارد؟

من نه تعبیر بن‌بست اقتصادی را می‌پسندم و نه اینکه از سرمایه‌گذاری خارجی به‌عنوان راه‌حل خروج از این “بن‌بست” یاد شود. برای داشتن یک افق بلندمدت اقتصادی و رشد مستمر و پایدار سالانه ۷ – ۸ درصد نیازمند منابع و سرمایه‌گذاری هستیم. به دلایل مختلف که خارج از حوصله این بحث است تأمین این منابع از محل درآمدهای دولت و درآمدهای نفتی دیگر امکان‌پذیر نیست و لذا باید جریان جدیدی از سرمایه در کشور جاری شود. بخشی از این سرمایه “جدید” می‌تواند توسط بخش‌های مختلف فعال در اقتصاد کشور و خصوصاً بخش خصوصی کشور تأمین شود و البته برای تحقق اهداف فوق لازم خواهد بود که بخشی از آن نیز از طریق سرمایه‌گذاری خارجی تأمین شود. حوزه تکنولوژی نیز از این قاعده مستثنا نیست با این تفاوت که در این حوزه سرمایه‌گذاری خارجی اگر به‌درستی انتخاب شود علاوه بر سرمایه قطعاً می‌تواند دانش فنی و کمک‌های مدیریتی را نیز به همراه بیاورد که به اعتقاد من ارزش و اهمیت آن اگر از خود سرمایه بیشتر نباشد قطعاً کمتر از آن نیست. بر این اساس می‌توان گفت که شاید بخش تکنولوژی در ایران بیش از سایر بخش‌ها نیاز به سرمایه‌گذار خارجی دارد، اما به آن نوع سرمایه‌گذاری که از آن تحت عنوان “سرمایه‌گذاری استراتژیک” نام ‌برده می‌شود، یعنی سرمایه‌گذاری که با خود علاوه بر پول و منابع مالی، دانش فنی، تجربه مرتبط، بازار و سایر موارد لازم برای رشد و توسعه بنگاه مربوطه را به همراه بیاورد. به نظر می‌رسد که استقبال ازاین‌دست سرمایه‌گذاران مورد وفاق فعالان اقتصاد، سازمان‌های توسعه‌ای و مدیران ارشد کشور است.

اخیراً در بخش اینترنت ایران با نوعی از سرمایه‌گذاری خارجی مواجه هستیم که به دنبال مالکیت شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی با قیمت بسیار نازل و یا رقابت نابرابر با کارآفرینان ایرانی است. به نظر شما کارآفرینان ایرانی چگونه می‌توانند بین این مدل سرمایه‌گذاری فرصت‌طلبانه و سرمایه‌گذاری خارجی که به گفته شما باعث انتقال دانش و تجربه می‌شود تفاوت قائل شوند؟

سرمایه‌گذاران خارجی هم مانند بسیاری از اقشار دارای گروه‌های گوناگونی هستند. گروهی ممکن است با فراهم دیدن خلأهای قانونی کشورهای درحال‌توسعه فرصتی را برای حضور و رشد سریع در بازار و بهره‌مندی از منابع آن کشور بیابند و به موفقیت‌های موقتی هم برسند و یا در صورت عدم موفقیت کوتاه‌مدت بدون محاسبه به سرعت از یک بازار خارج شوند. گروهی که به‌جای مشارکت با سرمایه‌گذاران محلی و سهیم کردن کارآفرینان داخلی به رقیبی برای خود کارآفرینان داخلی تبدیل می‌شوند. چنین سرمایه‌گذاران خارجی آن‌چنان‌که اشاره کردید در ایران هم طی سال‌های اخیر حضور پیداکرده‌اند و در غفلت قانونی موجود در فضا خود را حتی کارآفرین ایرانی جا زده‌اند؛ اما همه سرمایه‌گذاران خارجی این‌گونه نیستند. در نقطه مقابل این جریان ما سرمایه‌گذارانی را داریم که خود کارآفرین بوده‌اند و سال‌ها در بازارهای بین‌المللی تجربه‌اندوزی کرده‌اند. این گروه دوم ابایی از انتقال سرمایه، دانش و تجربه به کارآفرینان جوان کشورهای دیگر ندارند و به همین دلیل نوعی سرمایه هوشمند و توانمندساز را وارد یک کشور می‌کنند. هدف آن‌ها مالکیت کسب‌وکارهای محلی نیست بلکه سهیم شدن در موفقیت و ایجاد ارزش است. تشخیص این دو نوع سرمایه‌گذاری از هم و شناخت مزایا و خطراتشان برای کارآفرینان و برای کل اقتصاد کشور کار سختی نیست اگر کسی بخواهد دقیق نگاه کند.

شما در سرآوا تجربه ایجاد یک شرکت VC با سرمایه کاملاً خصوصی و با سهامداران ایرانی داشتید که منجر به شکل‌گیری الگوهای بزرگ و موفقی شده چگونه می‌توان چنین تجربه موفقی را که باعث ایجاد برندهای بزرگی هم شد تکرار کرد و در کشور گسترش داد؟

همان‌طور که در ابتدای بحث و در معرفی خود گفتم، بیش از ۳۰ سال است که در زمینه‌های مختلف مدیریتی و سرمایه‌گذاری فعالیت کرده‌ام، در طول این دوره تقریباً به‌طور مستمر با فرآیند برنامه‌ریزی و تدوین استراتژی برای بنگاه‌ها در اندازه‌ها و صنایع مختلف درگیر بوده‌ام. اگر از من بخواهید که یکی از رموز اصلی برنامه و استراتژی موفق را بیان کنم قطعاً خواهم گفت ” تمرکز”. در سرآوا تمرکز بر اهداف و فعالیت‌های شرکت اصلی خدشه‌ناپذیر است. در کنار آن داشتن تصویری روشن و دقیق از اهداف شرکت و فعالیت بی‌وقفه و به‌واقع شبانه‌روزی از دیگر مشخصه‌های سرآوا است.
در کنار دو دلیلی که مطرح کردم نباید از “نیت” سرآوا گذشت، در اعتقادات دینی هم به “نیت” اهمیت زیادی داده‌شده است و ما همواره در سرآوا باهدف توانمندسازی کارآفرینان ملی فعالیت کرده‌ایم و این نیت قلبی تک‌تک ما بوده است.

تجربه خود شما در سرآوا برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی هم نکته جالب دیگری است. در آن زمان مدیران سرآوا روی انتقال دانش فنی تأکید کردند. چرا انتقال دانش فنی و تجربه مدیریتی دو اصل کلیدی در سرمایه‌گذاری خارجی موفق‌اند؟

تا حدودی جواب این سؤال را در سؤالات قبلی‌تان دادم. وقتی ما از جوانان کارآفرین در کشورمان انتظار داریم که در انتخاب سرمایه‌گذار حتماً به دنبال شریک استراتژیک باشند و نه سرمایه‌گذار، لازم است خودمان در سرآوا نیز به این اصل اعتقاد داشته باشیم.
سرآوا همواره به دنبال سرمایه‌گذارانی بود که نه‌تنها بتوانند منابع مالی لازم را تأمین نمایند بلکه قادر باشند دانش فنی و تجارب مدیریتی خود را در زمینه‌های مشابه در سایر نقاط دنیا به سرآوا و سرمایه‌گذاری‌های آن منتقل نمایند. قطعاً یافتن چنین گروهی از سرمایه‌گذاران کار ساده‌ای نبود، اما با تلاش فراوان و جستجوی بسیار این توفیق بزرگ حاصل شد.

چندی قبل شاهد خبرهای ضدونقیض زیادی بودیم ازجمله اینکه مثلاً روس‌ها دیجی‌کالا را خریدند یا موارد دیگر، آیا سرمایه‌گذار خارجی که روی سرآوا سرمایه‌گذاری کرده در شرکت‌هایی که سرآوا در آن‌ها سهام دارد هم شریک شده است؟

اوایل امسال سرآوا در این زمینه بیانیه‌ای منتشر کرد و همچنان که گفته شد سرمایه‌گذاری صرفاً روی خود سرآوا صورت گرفت و ضمن اینکه اکثریت سهام در اختیار سهامداران ایرانی باقی ماند هیچ واگذاری سهمی هم از شرکت‌های پورتفولیوی سرآوا (شرکت‌هایی که سرآوا در آن‌ها سرمایه‌گذاری کرده است) صورت نگرفت البته این سرمایه‌گذاران خارجی که ما آن را شرکای استراتژیک خودمان می‌دانیم متعهد به انتقال دانش فنی و تجربه مدیریتی خود به این شرکت‌ها شده‌اند. این را هم اضافه کنم که سرمایه‌گذاران خارجی در سرآوا افراد نخبه و باتجربه‌ای هستند که خودشان مسیرهای کارآفرینی را به شکل موفقی طی کرده‌اند و تجربه‌های بین‌المللی خوبی دارند.

به نظر شما قوانین مربوط به سرمایه‌گذاری خارجی در کشور چه تغییراتی باید بکند؟

قانون باید مدلی را تشویق کند که سرمایه‌گذار خارجی در کنار سرمایه‌گذار داخلی متعهد به انتقال دانش و تجربه شود. به‌بیان‌دیگر قانون باید با حمایت از این نوع سرمایه‌گذاری «توانمندساز» در مقابل سرمایه‌گذار خارجی «تهاجمی» بایستد. سرمایه‌گذار تهاجمی صرفاً به دنبال حذف کارآفرینان محلی، تملک و تصاحب فضاهای رشد است.
الان قانون در مورد شرایط عمومی پذیرش سرمایه‌گذار خارجی و در بند الف تأکیدهای مشخصی بر این موضوع کرده که سرمایه‌گذاری خارجی باید موجب رشد اقتصادی، ارتقای فناوری، ارتقای کیفیت و افزایش فرصت‌های شغلی شود. البته در این قانون تأکید روی تولید است و شاید بتوان موضوع خدمات را هم به این قانون اضافه و آن را اصلاح کرد چراکه بخش قابل‌توجه فضای امروز تکنولوژی عرصه خدمات است.
همچنین در بند ب شرایط عمومی ‍پذیریش سرمایه خارجی تأکید شده که نباید موجب تضییع تولیدات مبتنی بر سرمایه‌گذاری‌های داخلی شود. ازاین‌رو بازهم مسیری برای سرمایه‌گذار خارجی باز می‌کند که در کنار سرمایه‌گذار داخلی بایستد نه مقابل آن.
نکته دیگر اینکه قانون باید فضای شفاف برای سرمایه‌گذاری ایجاد کند چراکه شفافیت برای سرمایه‌گذاران نکته بسیار کلیدی است.
همچنین در مورد این قانون نکات دیگری را هم می‌توان مدنظر قرار داد مثلاً چگونگی محاسبه نرخ ارز، حفظ و صیانت از نام و نشان‌های تجاری و همچنین مدل‌های سرمایه‌گذاری که نقص‌هایی در آن‌ها وجود دارد و باید اصلاح شوند.

ممنونم از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید.

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

دوست دارید به بحث ملحق شوید؟
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *